Hier praat je liever niet over

22 maart
Jente
Er is iets met die oom... Je zoon kent ‘m nauwelijks. Dat heeft te maken met een misbruikzaak van vroeger. Je weet dat je het niet altijd stil kunt blijven houden, want straks hoort 'ie het van een ander. Wanneer doorbreek je dat stilzwijgen? En hoe pak je zo’n gesprek met je tiener aan?

Het gezegde is er niets voor niets: ieder huisje heeft zijn kruisje. Het kan er aan de buitenkant nog zo mooi uitzien, in veel families komen wel dingen voor die liever verzwegen worden. Of het nu je eigen anorexia therapie is, een verslaving, de echtscheiding die je als kind meemaakte, een ruzie in de familie, een gevangenisstraf, makkelijke onderwerpen zijn het niet. Vaak gaat zo’n geheim gepaard met gevoelens van schaamte en schuld. Pijnlijke herinneringen of teleurstelling in anderen maken het moeilijk om erover te praten.

Delen
Hoe ingewikkeld een geheim ook is, je kunt het niet altijd stil blijven houden voor je kinderen. Op een gegeven moment komen ze erachter. En dan kunnen ze het maar beter van jou horen, dan van een buitenstaander. Je weet dat je het moet delen, maar je ziet er als een berg tegenop. Bedenk eerst waarom je dit geheim wilt delen. Is het omdat je bang bent dat een ander er misschien eerder mee komt en niet de juiste informatie geeft? Voelt het als opbiechten, omdat je spijt hebt van je eigen gedrag? Of wil je een waarschuwing meegeven, om te voorkomen dat je tiener hetzelfde overkomt?

Daarnaast is het goed om te bedenken wat het geheim met jou doet. Als het voorval lang geleden is gebeurd, is het wellicht een afgesloten periode. Wanneer het korter geleden is, kan het onderwerp beladen zijn. Daarmee hangt samen wie er eventueel nog meer bij het geheim betrokken zijn (geweest). In welke situatie je ook zit, je mag je geheimen in vertrouwen bij God neerleggen. Bid ook om raad over hoe je het beste in gesprek kunt gaan met je tiener.

Nu of later?
Een exact moment voor een gesprek met je tiener is moeilijk te geven. De ontwikkelingen in de tienerperiode maken dat tieners meer gelijkwaardig behandeld willen worden. Daardoor staan ze meer open voor gesprekken. Tieners kunnen steeds abstracter denken, ze zien logische verbanden en maken vergelijkingen. Ook ontwikkelen ze een innerlijk kompas voor goed en kwaad. Jonge kinderen maken vooral keuzes die gebaseerd zijn op regels en ‘hoe het hoort’. Als ze ouder worden leren ze situaties te bekijken vanuit meerdere kanten en leren ze nadenken over ethische principes. Ook verandert de manier waarop tieners naar hun ouders kijken. Die zijn opeens minder perfect dan ze altijd dachten. Gaandeweg ontdekken tieners dat het leven niet zo zwart wit is.

Wat het beste tijdstip is om in gesprek te gaan met jouw kind over een moeilijke kwestie is afhankelijke van diverse factoren: individuele ontwikkeling, karakter, interesses en de zwaarte van het onderwerp. Over het algemeen geldt dat je beter preventief over een onderwerp kunt praten, dan wanneer je tiener voluit aan het experimenteren is. Een geheim dat te maken heeft met seksualiteit, drank of drugs kun je goed aan een jonge tiener vertellen. Dat is een mooie aanleiding om je tiener over dit thema te laten nadenken. Een familiegeheim kun je bespreken wanneer je merkt dat het inlevingsvermogen van je tiener zich ontwikkelt, meestal bij een oudere tiener. Doordat het inlevingsvermogen groeit, kan een tiener zich beter in het standpunt van een ander verplaatsen. Daardoor heeft hij meer zicht op de verschillende verhoudingen binnen de familie.

Soms krijg je een spontane aanleiding voor een goed gesprek: een opmerking van je tiener of een nieuwsbericht. Maar je tiener weet niet dat jij met dit geheim rondloopt. Dus jij bent als ouder aan zet om het gesprek te starten.

Het gesprek
Bedenk wat de kernboodschap is. Als je dat in één zin kunt formuleren, is het hoge woord eruit. Je kuntéén-op-één praten met je tiener of met je partner erbij. Misschien kun je het ook met het hele gezin bespreken, afhankelijk van het onderwerp en de leeftijden van andere kinderen. Wanneer het lastig is om de goede woorden te vinden, kan het helpen om je verhaal als een brief voor te lezen. Je kunt ook een gelegenheid creëren tijdens een autorit of een wandeling. Dan hoef je elkaar niet aan te kijken en is het minder eng wanneer er stiltes vallen.

Op welk moment je het gesprek ook voert, het belangrijkste is je houding. Wees eerlijk en blijf jezelf. Dan voelt je tiener dat je serieus en echt bent. Openheid en kwetsbaarheid van jouw kant zorgt ook voor openheid en vertrouwen bij je tiener. Als hij eens ergens mee zit, durft hij ook bij jou aan te kloppen voor hulp.

Je tiener zal nadat je je verhaal gedaan hebt een eerste reactie geven, verbaasd of misschien vol ongeloof. Dat geeft je de gelegenheid om meer over de gebeurtenis te vertellen. Maak daarbij duidelijk onderscheid tussen de feiten en je gevoel. Tieners kunnen emotioneel reageren, hun gevoelens zijn in ontwikkeling. Omdat ze ook nog de neiging hebben heel zwart-wit te denken zijn ze ook snel met hun oordeel. Jij kent je tiener het beste, dus waarschijnlijk kun je wel een inschatting maken. Beeld je eens in wat je de ergste reactie zou vinden; meestal valt het dan achteraf wel mee.

Het kan ook voorkomen dat je kind niet lijkt te reageren. Geen reactie is ook een reactie. Vanbinnen gebeurt er op dat moment een heleboel. Geef in ieder geval de ruimte voor vragen na je verhaal. Zorg aan het einde van het gesprek zelf voor een afronding. Iets in de trant van: ‘Dit was mijn verhaal, ik ben blij dat ik het je heb verteld’. Dat geeft een duidelijke kop en staart aan je verhaal. Het is goed om te noemen met wie je tiener dit verhaal kan delen. Tieners bespreken hun eigen geheimen met hun vrienden, als uitlaatklep en om hun mening te horen. Mag hij er met een vriend of klasgenoten over praten? Misschien kan hij een deel van het verhaal bespreken, zonder details en namen te noemen.

Meer lezen over iemand met geheimen? Pak de geschiedenis van Jozef erbij (Genesis 39). Hij wordt in het geheim verkocht en vals beschuldigd. Let eens op de reacties van Jozef, zijn broers en zijn vader als Jozef zijn identiteit bekend maakt (Genesis 45). Ondanks alles blijft hij vertrouwen en gebruikt God hem in Zijn plan.

Tekst: Gemma Norg – van der Giessen

Jente

Jente is een christelijk magazine voor ouders. Of je jezelf nu protestant noemt of christen of evangelisch, uiteindelijk gaat het erom dat wij het verlangen delen om ons kind een stevige basis mee te geven: een levenshuis dat op de rots is gebouwd.

Tags
Problemen
Psychologie
In gesprek
13-16 jaar
Literatuurtip
Gezinsmomenten rond verhuizing

Een verhuizing is een grote overgang voor je kind. Daarom is het goed om je kind erop voor te bereiden. Deze handreikingen voor gezinsmomenten helpen je daarbij. Er zijn Bijbelgedeelten en vragen om te praten over Bijbelse personen die gingen verhuizen. Samen met je kind ontdek je hoe het voor hen was en wat God voor hen betekende in die tijd.

De allerbeste wensen. Aan de slag met opvoedingsidealen

Een boek over opvoedingsidealen dat richting geeft aan ouders om dagelijkse keuzes te maken. Het boek is ook geschikt om met uw partner of met een kring te bespreken door de gespreksvragen die erin staan.

Dit boek gaat over jouw handelen als opvoeder en je opvoedingsidealen die hieronder liggen. Het nadenken over die idealen en de praktische invulling ervan blijkt voor veel ouders motiverend en helpend. Vanuit de Bijbel doen de auteurs je handreikingen om na te denken over je eigen opvoedingsidealen en over hoe je die in praktijk kunt brengen.

Ieder hoofdstuk stelt een door ouders veel genoemd opvoedingsideaal aan de orde: een gelovig kind, een gelukkig kind, een sociaal kind, een zelfstandig kind, een succesvol kind en een verantwoordelijk kind. Naast informatie over het ideaal bevat elk hoofdstuk voorbeelden, verwerkingsopdrachten, verdiepingskaders en een Bijbelstudie. Het boek is uitstekend geschikt voor een kring of cursus over opvoeden en kan ook goed individueel worden gebruikt.

Ook de projectleiders van Geloof in het gezin hebben een bijdrage geleverd aan dit boek.

Download hieronder hoofdstuk 6 uit dit boek!

Magazine Geloof in het gezin

Bij de lancering van de website hebben wij een eenmalig magazine uitgegeven met interessante artikelen, handige tips, overzichten, ervaringsverhalen, links en nog veel meer. Inspirerend om zelf te lezen, maar ook opbouwend om samen met een vriendin te bespreken of op een opvoedkring te behandelen!

Bekijk het magazine hieronder online.