Opvoedgrenzen gezocht

23 december
Sestra mama
Het loslaten van je kinderen en hen richting de volwassenheid eigen keuzes laten maken, is een van de lastigste uitdagingen in het ouderschap, vindt schrijver en moeder Esther de Hek. Het vraagt namelijk om het loslaten van jezelf. Durven we het aan om ons eigen, vaak diep in ons verweven, gelijk los te laten?

Onze oudste zoon ging op Koningsdag naar Amsterdam en stuurde halverwege de dag foto’s van een gevaarlijk dicht opeengepakte mensenmassa, waarvan het merendeel flink aangeschoten was, vertelde hij later. Het waren dergelijke plaatjes die op sociale media volop kritiek en afkeuring opriepen en ik begreep dat. Toch hadden we hem laten gaan en niet omdat hij nu eenmaal 18 jaar oud was.

Als jonge ouder dacht ik dat het loslaten van je kind een soort estafetteloop was, waarbij de ene uitdaging de andere georganiseerd op zou volgen, en je op den duur de finish zou bereiken. Het begint met de eerste losse stapjes, fietsen zonder zijwielen, eigen kleding uitzoeken, een eerste kampeerweekend met vrienden, en een paar jaar later is het klaar, zeg maar. Met de juiste instructies erbij, een strakke spelleiding en hartelijk aangemoedigd, zou het kind na die loop in staat moeten zijn verantwoordelijkheid te dragen voor zichzelf en zijn daden. In keuzes en gedrag liefst grotendeels gelijk aan wat het van huis uit meekreeg.

Lastige uitdaging
Ik erken dat ik er al snel achter kwam dat het loslaten van je kinderen geen simpele opstelsom van ontwikkelingsstappen is, maar een van de lastigste uitdagingen van het ouderschap. En zo verwonderlijk is dat niet, als je stilstaat bij wíé je stukje bij beetje gaat afstaan aan het leven: het liefste bezit dat je als moeder negen maanden onder je hart gedragen hebt. Geen band zo uniek, intens, complex en kwetsbaar als die met je kind. Vertel me, hoe doe je dat? Waar begint ruimte geven en laten gaan? Waar en tot wanneer claim je nog plek voor impact, begrenzing en bijsturen? Voor mijn echtgenoot en mij, ouders van een elfjarige dochter en twee zonen (17 en 19 jaar), zijn dat momenteel de belangrijkste opvoedvragen.

Negentien jaar moederschap bracht mij onder andere realiteitszin en een onverbloemde blik op het ouderschap, concludeer ik. Opvoeden leer je slechts een beetje uit boekjes, blogs en bladen, maar vooral door dag in, dag uit, in harmonie en soms heibel, energiek en dan weer afgedraaid, het leven met je opgroeiende kinderen te leven. Dat heeft mij gevormd tot een realistische moeder, een die de naïviteit niet voorbij is, maar het keurige gezinsplaatje weinig nastrevenswaardig meer vindt. Vroeg of laat komen daar kleine of grotere barsten in. Deze vorming helpt mij, merk ik, nu onze oudste twee kinderen steeds meer eigen keuzes gaan maken, die niet altijd de mijne zijn.

Vond jij het goed?
Niet lang na Koningsdag is de buurman op de koffie, terwijl ook mijn zoon en twee vrienden erbij zitten. Hun gefeest in de hoofdstad komt ter sprake. ‘Vond jij het goed dat hij naar Amsterdam ging?’ vraagt de buurman op den duur. Ik weet inmiddels dat het antwoord op zo’n vraag meer dan twee smaken kent, hoewel daarover de meningen verschillen. Ik vond het niet goed dat hij ging, maar heb het hem niet verboden. Het loslaten van je kinderen vraagt namelijk ook het – binnen een bepaalde bandbreedte, er zijn zeker grenzen – leren verdragen van hun keuzes. Dat betekent soms teleurgesteld raken, bezorgd zijn en op je tong bijten. Het betekent nog meer, zoals Brené Brown in het hoofdstuk over bezield ouderschap in De kracht van kwetsbaarheid schrijft, dat je kind weet dat ook jij feilbaar bent en niet altijd gelijk hebt. ‘Ik ben niet perfect (…) maar ik ben bij je betrokken, sta voor je open, heb aandacht voor je en houd van je’, schrijft ze.

Bewust vroeg ik die Koningsdag onze zoon wat foto’s vanuit Amsterdam naar ons te sturen en luisterden we bij thuiskomst naar zijn verhalen. Wie mij beter kent, weet dat ‘geen vooringenomenheid’ niet mijn mores natura is. Maar zoals de omgang met kinderen je meer waardevols bijbrengt, leerde deze mij ook vaker pas op de plaats te maken en welwillend mee te gaan in hun verhalen en opinies.

Principiële bevlogenheid
Dit is meer dan een trucje, er zit een persoonlijke ontwikkeling achter, die raak omschreven staat in De kunst van het loslaten en vasthouden van de inmiddels 80-jarige predikant Wim Rietkerk. Het kunnen loslaten van de ander, ook je bloedeigen kind, heeft alles te maken met het kunnen loslaten van jezelf, is in het kort zijn boodschap. Hij verbindt dit direct aan de oproep van Jezus in de Bergrede (Luc. 6:37): ‘… laat los en u zult losgelaten worden.’ (HSV) Het Griekse woord voor ‘los’ kun je interpreteren als ‘vrijlaten’, ‘vaarwel zeggen’.

Misschien ben jij de uitzondering, maar ik zie bosjes christelijke ouders die hun kinderen – vaak vanuit hartelijke principes – willen vormen volgens eigen visies, regels, voorkeuren, verwachtingen en eisen. Principiële bevlogenheid en de waarde van duidelijkheid en regels vind ik mooi en om te koesteren. Maar durven we het aan om ze vrijheid te geven voor discussie en om toe te werken naar het moment dat onze kinderen, zonder zich veroordeeld te weten, in alles eigen keuzes zullen maken? Oftewel: durven we het aan om ons eigen, vaak diep in ons verweven, gelijk los te laten?

Offers van jezelf
Dat is ook liefde, de onvoorwaardelijke liefde waar uit genade heel ons levenshuis van afhankelijk is. Liebe heisst loslassen is de titel van een bijzonder artikel van de Duitse predikante Friederike Klenk, waarin ze een aantal vragen stelt om te ‘testen’ hoe goed je kunt loslaten. Een vraag is deze: ‘Kan ik me in de zelfstandigheid van mijn kinderen of partner verheugen, of beklemt het mij, als er dingen gebeuren waar ik totaal buiten sta?’ Regelmatig neem ik de tijd om over deze vraag na te denken, zoals laatst toen een van onze zonen in wanorde en ongeorganiseerd op pad ging voor een weekendje weg met vrienden. Zelf had hij er alle vertrouwen in. Ik zag het als mijn moederlijke roeping om dat niet met vragen ter discussie te stellen maar dit te bevestigen, en hem zo mijn vertrouwen te geven.

Het leren loslaten van je kinderen vraagt offers van jezelf, loslaten is riskant, schrijft Wim Rietkerk. ‘Maar je kunt het in de kracht van de geschonken genade. Omdat er een Hand is die je draagt.’

Esther de Hek (48) is schrijver en schrijftrainer (zinenzo.nl).

Sestra mama

Sestra mama is hét magazine voor elke moeder. Voor de mama die (continu) op zoek is naar work-lifebalans en tijd voor zichzelf en haar omgeving. Volg Sestra op Instagram www.instagram.com/sestramama/

Tags
Loslaten
Ouderschap
Dagelijks leven
8-12 jaar
13-16 jaar
Literatuurtip
Geloven in opvoeden

Het boek geeft ouders adviezen en vaardigheden mee die hen helpen weer in hun opvoeding te gaan geloven. En ouders worden toegerust om gestalte te geven aan de geloofsopvoeding in het gezin.

In het werkboek dat erbij aangeschaft kan worden, staan vragen en werkvormen om mee aan de slag te gaan.

Elke dag nieuw

Het werk van een moeder lijkt misschien niet zo opzienbarend, maar heeft waarde voor de eeuwigheid. In dit boek neemt de auteur je mee door de Bijbel, op zoek naar Gods roeping voor moeders vandaag en de verwachting die er is in Hem.

Uit het leven van Eva leer je over je roeping in je huwelijk. Uit het leven van Jochebed leer je over je roeping in je gezin. Uit de geschiedenis van Martha en Maria leer je over je roeping in je huis.

Je leest ook de ervaringen van zeven gewone moeders van vandaag. Je ontdekt gaandeweg dat moederschap in al zijn facetten net tuinieren is. Je hebt een roeping te vervullen, waarin je van het begin tot het einde afhankelijk bent van de zegen van de Heere. En Zijn trouw is elke dag nieuw!


Bij alle hoofdstukken van het boek 'Elke Dag Nieuw' is bonusmateriaal te downloaden op www.elkedagnieuw.nl.

Maak ze sterk

Dit boek is gebaseerd op het trainingsprogramma LEV! van stichting Chris. In Maak ze sterk laten de auteurs zien hoe je een kind kunt leren de juiste keuzes te maken en sterk te staan in allerlei situaties. Het boek is veel breder dan het aanleren van sociale vaardigheden. Door de vragen en korte opdrachten in het boek leent het zich goed voor gebruik op een opvoedkring.

Kinderen en jongeren groeien op in een wereld die zich in razendsnel tempo ontwikkelt. Dat kan ons beangstigen. Maar je bent als opvoeder niet machteloos. Maak ze sterk laat zien hoe je hun kunt leren om de juiste keuzes te maken, bijvoorbeeld over hoe je omgaat met pesten, rouw, seksualiteit en social media. Wietske Noordzij en Erik Smit bieden handvatten om kinderen en jongeren hierin te ondersteunen, vanuit hun ervaring en expertise. Een prettig leesbaar opvoedboek dat echt de diepte ingaat, zonder ingewikkelde theorieën.