Geen feest al dat feest

12 november
Henny van Veldhuisen
Wat een feestmaand moet zijn, betekent voor kinderen met autisme vaak een maand vol stress en huilbuien. De oorzaak? Veel te veel onduidelijkheid en veel te veel prikkels. Hierdoor kan het kind niet meer adequaat op nieuwe prikkels reageren en bij een teveel aan prikkels kan het kind niet meer goed nadenken en handelen. En als het overprikkeld is, wordt hij/zij sneller overspoeld door emoties. Het kind kan dan moeilijk of ongewenst gedrag gaan vertonen.

En zo is het cirkeltje rond en is de feestmaand veranderd in een stressmaand. Zowel voor kind als ouders.

Is die stress, die onrust te voorkomen? Ten dele wel, door helderheid en duidelijke afspraken. En ook door het kind zoveel mogelijk erbij te betrekken.

Het begint al met het verzetten van de klok. Zomertijd wordt wintertijd. Het bioritme van een gevoelig kind (en dat zijn kinderen met autisme) moet enorm wennen aan dit tijdsverschil. Een uur later naar bed is helemaal geen feestje, want moe = moe. En een uur langer slapen is verre van grappig, want wakker = wakker. Maar goed. Na zo'n twee weken is de inwendige klok wel verzet.

Plotseling worden ook de dagen donkerder en kouder. Wat kan een kind enorm moeten omschakelen van dunne kleding naar dikke kleding, van zonder-jas naar winter-jas. Soms is het nodig om de zomerkleding in de wasmachine te stoppen en het daar voorlopig te laten. Met de mededeling: "nee, nu moet je toch echt je trui aan doen, want je T-shirt is in de was." Wat overigens ook goed werkt bij het omschakelen van jas en schoenen.

Dan liggen vervolgens de pepernoten al in de winkel zodra zwemkleding en buitenspeelgoed opgeruimd zijn. Dus véél te vroeg! En mét de pepernoten komt het sfeertje van cadeautjes, zwarte pieten, strenge sinterklazen en wat al niet meer. Leuk, onschuldig, maar o zo spannend voor kwetsbare en onzekere kinderen.

We kunnen die pepernoten nog even buiten de deur houden, maar ontkomen niet aan de speelgoedgidsen die vanzelf op de deurmat vallen. Ik heb ze wel eens weggemoffeld. Want wat leuk moet zijn, was hier in huis helemaal niet leuk. Het was zelfs vreselijk... want álles wat in zo'n gids staat is leuk...

“En wat ik leuk vind, wil ik hebben. Het woordje 'misschien' komt niet in m'n woordenboek voor!”

Dus beginnen we al vroeg met het maken van een verlanglijstje. Een maximum aantal dingen en spreek gerust een bedrag af. Zo kader je het in en vallen er vanzelf mogelijkheden af.

Er zijn talloze hulpmiddelen te downloaden. Denk aan de aftelkalender voor pakjesavond of de adventskalender (ook een soort aftelkalender, al dan niet met chocolaatjes). Jarenlang hebben zulke aftelkalenders bij ons aan de koelkast gehangen. En het heeft altijd supergoed gewerkt.

Maak ook pakjesavond voorspelbaar en vertel de regels. Hoe vieren we het, wie mag de cadeaus uitdelen of geef je ieder alvast een cadeau? Hoe gaat gaan we beginnen en wordt er op de deur geklopt of mogen ze de zak in huis gaan zoeken?

En wat ik wel eens van iemand gehoord heb, maar zelf nooit toegepast, is van tevoren vertellen wat er in de cadeautjes zit. Of zelfs samen met je kind de cadeautjes gaan kopen. Voor mensen zonder autisme lijkt het dat het leuke er dan juist vanaf gaat. Maar voor kinderen met autisme wordt het feestje dan pas leuk, want die vervelende alles blokkerende spanning, gaat er vanaf!

Er zijn ook mooie boekjes te koop, zoals “Sint, wie ben ik”, van Jolanda van der Meijden. Met dit boekje is ernaar gestreefd op een toegankelijke manier uit te leggen hoe een kind met autisme zomaar het spoor bijster kan raken, met name rond Sinterklaas, kerst of verjaardagen.

En vervolgens: alle lichtjes in onze huiskamers en de winkelstraten met versieringen, muziek die opeens in de winkelstraat te horen is... dit geeft allemaal extra prikkels. Nieuwe kleren voor de kerst, speciale ontbijtjes en maaltijden, familie die op bezoek komt of het gezin gaat zelf ergens naar toe om de feestdagen te vieren. Al met al gaat alles anders dan de andere 11 maanden van het jaar. En daar hebben onze kinderen met autisme (en ADHD) last van.

Onze ervaring (door schade en schande geleerd): geef als gezin je grenzen aan. Je kinderen komen op de eerste plaats, wat anderen ervan zeggen of denken is van minder belang. Jij kunt de vruchten plukken (lees: onhandelbaar gedrag corrigeren) van alle drukte, terwijl familieleden of vrienden dan allang relaxed uitbuiken. Dus bekijk de kerstdagen vanuit de ogen van je kind. Wat is leuk, wat is haalbaar en hoe houden we het gezellig?

Henny van Veldhuisen

Henny van Veldhuisen blogt over de wondere wereld die autisme heet. Het leven met hun zoon is een dagelijkse ontdekkingstocht.

Tags
Feesten
Autisme
Dagelijks leven
4-7 jaar
8-12 jaar
Literatuurtip
Geloven in opvoeden

Het boek geeft ouders adviezen en vaardigheden mee die hen helpen weer in hun opvoeding te gaan geloven. En ouders worden toegerust om gestalte te geven aan de geloofsopvoeding in het gezin.

In het werkboek dat erbij aangeschaft kan worden, staan vragen en werkvormen om mee aan de slag te gaan.

Maak ze sterk

Dit boek is gebaseerd op het trainingsprogramma LEV! van stichting Chris. In Maak ze sterk laten de auteurs zien hoe je een kind kunt leren de juiste keuzes te maken en sterk te staan in allerlei situaties. Het boek is veel breder dan het aanleren van sociale vaardigheden. Door de vragen en korte opdrachten in het boek leent het zich goed voor gebruik op een opvoedkring.

Kinderen en jongeren groeien op in een wereld die zich in razendsnel tempo ontwikkelt. Dat kan ons beangstigen. Maar je bent als opvoeder niet machteloos. Maak ze sterk laat zien hoe je hun kunt leren om de juiste keuzes te maken, bijvoorbeeld over hoe je omgaat met pesten, rouw, seksualiteit en social media. Wietske Noordzij en Erik Smit bieden handvatten om kinderen en jongeren hierin te ondersteunen, vanuit hun ervaring en expertise. Een prettig leesbaar opvoedboek dat echt de diepte ingaat, zonder ingewikkelde theorieën.

Je baby verzorgen is ook opvoeden

Allerlei aspecten van het opvoeden van een baby komen in dit boek aan de orde. Makkelijk leesbaar en veel aandacht voor de praktijk van alledag. Goed te gebruiken voor een opvoedkring door de suggesties voor Bijbelstudies, gespreksvragen en werkvormen achter in het boek. Geschreven door drs. Aline Hoogenboom en dr. Joop Stolk. Dit is het eerste deel in de serie Handboek christelijke opvoeding.

Hoofdstuk 1 van Je baby verzorgen is ook opvoeden